در حالی وزرای امور خارجه ایران و آمریکا طی دو نوبت در ژنو و پاریس درباره موضوع هسته ای ایران گفتگو کردند که دستور این مذاکرات دستیابی به یک «توافق سیاسی» تا پیش از ۲۴ مارس (۴ فروردین) و مطابق با آنچیزی است که پس از تمدید مذاکرات ژنو در آذرماه جاری مطرح شده است.

در همین زمینه خبرگزاری رویترز نیز مدعی شده است که در جریان مذاکرات اخیر کری و ظریف پیشرفت چندانی حاصل نشده و به نظر می رسد مقامات آمریکایی به دنبال طولانی کردن روند مذاکرات تا روزهای پایانی دستیابی به «توافق سیاسی» هستند تا با توجه به فرصت کم باقی مانده بتوانند ایران را تحت فشار بگذارند.

البته گفتگو برای دستیابی به «توافق سیاسی» گزاره‌ای بود که در جریان مذاکرات وین و پس از روشن شدن مخالفت اوباما با توافق نهایی، به عنوان گزینه ای برای عبور از محدودیت زمان و جلوگیری از شکست مذاکرات مطرح شد، اما مشخص نیست با وجود تمدید هفت ماهه مذاکرات و از بین رفتن محدودیت زمانی، چرا مجددا تیم ایرانی زیر بار مذاکره در این باره رفته است!؟

موضوعی که در بیانیه مشترک اشتون و ظریف در وین، اینگونه به آن اشاره شده است:

 «ما قصد داریم که با استفاده از شتاب ایجاد شده کنونی، مذاکرات را در کوتاه‌ترین زمان ممکن حداکثر طی چهار ماه نهایی کنیم و در صورت ضرورت از زمان باقی‌مانده تا نهم تیر ماه به منظور نهایی کردن هرگونه تعهدات کار فنی و یا نگارشی احتمالی باقی مانده استفاده کنیم.»

نکته نگران کننده در این راهبرد کلی آن است که  در آن یکی از ضعف‌های بزرگ توافق ژنو در حال تکرار است، بر این اساس که ذیل عنوان توافق سیاسی که یک توافق کلی است، طرف ایرانی با کلیاتی که تفسیرهای مختلف از آن قابل ارائه است سرگرم شده و در مقابل تعهداتی عینی و غیرقابل تفسیر از طرف مقابل زیر سایه چماق تحریم های کنگره گرفته می‌شود.

نمایندگان سنای آمریکا، که از ابتدای سال جدید میلادی رسما کار خود را با اکثریت جمهوری‌خواه آغاز کرده، در حال حاضر دو طرح ضدایرانی را در نوبت معرفی دارند. طرح اول را «مارک کرک» و «رابرت منندز» در نظر دارند که خواهان تصویب تحریم‌های مشروط علیه ایران است که این دو در حال نهایی کردن لایحه‌ای برای تحمیل تحریم‌های شدیدتر علیه ایران در صورت عدم توافق نهایی ایران و ۱+۵  تا پایان ۳۰ ژوئن سال ۲۰۱۵، می‌باشند.

در همین حال رئیس جمهور آمریکا اعلام کرده است اگر ایران به درخواست های هسته ای کاخ سفید پاسخ مثبت ندهد از کنگره می خواهد تحریم های جدیدی علیه تهران تصویب کند.

این اظهارات رئیس جمهور آمریکا در حالی مطرح می شود که هم اکنون دو طرح تحریمی جدید علیه ایران در کنگره پیگیری می شود.

رئیس جمهور آمریکا روز جمعه علاوه بر این گفته است: شانس دستیابی به یک توافق هنوز کمتر از ۵۰-۵۰ است اما ماه‌های باقیمانده تا پایان مهلت مذاکرات تعیین خواهد کرد که آیا ایران می‌تواند پاسخ مثبتی بدهد یا نه.

وی با اشاره به این‌که در صورت شکست دیپلماسی ممکن است مسأله جنگ با ایران مطرح شود،‌ گفت: اگر در حقیقت دیدگاه ما این است که مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شویم باید این احتمال را در نظر بگیریم که ممکن است دیپلماسی به نتیجه نرسد و باید به دنبال گزینه‌های دیگر برای رسیدن به این هدف باشیم.

باراک اوباما در این کنفرانس خبری اظهار کرد: من از کنگره می‌خواهم تا به خاطر مذاکره‌کنندگان‌مان، دوستانمان و تمام کسانی که در این مذاکرات درگیر هستند از این کار خود دست نگه‌دارند چون می‌تواند احتمال دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک را به خطر بیاندازد. رئیس‌جمهور آمریکا تأکید کرد: من هر لایحه‌ای که پیش رویم قرار گیرد وتو خواهم کرد.

بر اساس گزارش های منتشر شده ، پیشنهاد جدید هسته ای آمریکا که در مذاکرات وین و مذاکرات اخیر ژنو ارائه شده، با خطوط قرمز ایران و حتی پیشنهادات اولیه آمریکا فاصله دارد و عملا صنعت هسته ای ایران را تعطیل می‌کند.

در همین راستا، در مذاکرات وین با وجود امتیازات زیادی که تیم ایرانی حاضر به ارائه آن شده بود، اما جان کری در لحظات آخر و پس از تماس با اوباما از پیشنهادات اولیه خود عقب نشینی کرد و با ارائه پیشنهادات جدید عملا حصول توافق نهایی به شکست انجامید.

رفتار تیم ایرانی در پذیرش خواسته آمریکایی‌ها در مذاکرات وین برای طرف مقابل این پیام را بهمراه داشته که دولت ایران به دلیل شرایط داخلی نیاز به توافق هسته ای دارد بنابراین با تغییر پیشنهادات خود در وین باز هم دنبال کوچکتر کردن غنای بسته پیشنهادی خود برآمدند، موضوعی که در مذاکرات ژنو نیز تکرار شد.

در واقع طرف مقابل به این تحلیل رسیده که رفتار تیم ایرانی در موضوع هسته ای تابعی از فشارهای آمریکا شده است به این معنا که کاخ سفید هر چه فشار و محدودیت های خود را علیه ایران بیشتر کند تیم هسته ای ایران واکنش نشان داده و برای جلوگیری از فشارهای بیشتر حاضر به عقب نشینی و ارائه امتیازات بیشتر می‌شود.

این روند که از توافق ژنو آغاز شده، تاکنون نیز ادامه داشته است، به گونه ای که پیشنهاد جدید آمریکایی ها بسیاری از امتیازات “حداقلی” که در «برنامه مشترک اقدام» به آن اشاره شده بود را نادیده گرفته و پذیرش خواسته های فعلی آمریک به معنای «تعطیلی» صنعت هسته‌ای ایران محسوب می شود.

با این حال کاخ سفید برای اینکه تیم ایرانی را مجاب به پذیرش خواسته های «گستاخانه» خود کند، «چماق» تحریم‌های کنگره و حمله نظامی را در کنار به اصطلاح «هویج» پیشنهادات جدید روی میز گذاشته است.

جان کری نیز ماموریت یافته در مذاکرات هسته ای با ظریف، راهبرد جدید آمریکا یعنی «توافق بر روی کلیات و چانه‌زنی روی جزییات» را پیگیری کند.

اینکه استراتژی تیم مذاکره کننده ایرانی در برابر راهبرد تکراری آمریکا چه خواهد بود، موضوعی است که شاید تا دو ماه دیگر مشخص شود.