سیزدهم آبان سال ۱۳۵۸ جمعی از دانشجویانی که به مناسبت سالگرد تبعید حضرت امام به ترکیه و همچنین سالروز شهادت شهدای دانش آموز راهپیمایی می کردند مسیر خود را از جمعیت جدا کردند و خود را به سفارت آمریکا رساندند و به آن حمله ور شدند همه ی کارکنان را مجبور به تسلیم کردند ، […]
سیزدهم آبان سال ۱۳۵۸ جمعی از دانشجویانی که به مناسبت سالگرد تبعید حضرت امام به ترکیه و همچنین سالروز شهادت شهدای دانش آموز راهپیمایی می کردند مسیر خود را از جمعیت جدا کردند و خود را به سفارت آمریکا رساندند و به آن حمله ور شدند همه ی کارکنان را مجبور به تسلیم کردند ، البته کارکنان سفارت قصد داشتند اسناد را نابود کنند با تلاش دانشجویان جلوی این کار گرفته شد.
اما بعد از اینکه اعضای سفارت به گروگانی درآمدند دانشجویان هدف خود را از این کار اعلام کردند هدف آنان در وهله ی اول واکنش به ۲۵ سال سلطه ی آمریکا بر ایران و منابع آن و همچنین واکنش به عملکرد غیر انقلابی دولت موقت معرفی می کنند البته می توان میان اینها هدف فرعی نیز قرار داد و آن هم باز ستاندن شاه جهت محاکمه در ایران و مورد آخر اینکه باز گرداندن دارایی های شاه که از کشور خارج کرده بود.
بعد از این بود که قضایا یکی پس از دیگری شروع شد . بعد از اینکه دانشجویان سفارت را تصرف کردند بلافاصله دولت موقت استعفا کرد. البته قبل از این بعضی از اعضای دولت موقت می خواستند از آب گل آلود ماهی بگیرند برای مثال ابراهیم یزدی در اولین واکنش به اشغال سفارت امریکا این کار را حمایت از دولت خواند، چون آمریکایی هابه درخواست دولت درباره استرداد شاه پاسخ مثبت ندادند و دانشجویان سفارت را اشغال کردند که پس از استعفای دولت موقت همگان به هدف دانشجویان پی بردند به خصوص وقتی که امام خمینی اقدام دانشجویان را انقلاب دوم وچیزی بزرگتر از انقلاب اول نامیدند.
لازم است که منظور حضرت امام را از این جمله قدری توضیح داد . چرا انقلاب دوم ، و چرا چیزی بزرگتر از انقلاب اول لابد تا به حال شنیده اید که می گویند به دست آوردن یک چیز مهم نیست مهم درست نگه داشتن آن است کشور ما در طول تاریخ قیام های زیادی را تجربه کرده است که در برخی از آنها هم موفق شده بود از جمله ی آنها انقلاب مشروطه است : انقلاب مشروطه در آن بازهی زمانی خیلی پیشرفت خوبی بود برای مشروطه خواهان اما چرا نتوانست به هدف خود برسد ؟ دلیل این امر نفوذ دستنشاندههای انگلستان در بین مشروطه خواهان بود یا به قولی روشنفکران غربزده که انقلاب مشروطه را از مسیر اصلی خود منحرف کردند امثال فروغیها میرزاملکم ها و طباطبایی ها یا جریان ملی کردن صنعت نفت که آن را نیز از مسیر خود منحرف کردند.
اما تسخیر لانه ی جاسوسی باعث شد که حکومت ارز دست لیبرالها ، میانهروها که بهطور عمده طیف جبهه ملی و نهضت آزادی را در بر میگرفتند خارج شود . در واقع دانشجویان انقلاب را به ریل اصلی خود بازگرداندند. زیرا اسناد به دست آمده بیش از نصف اعضای دولت موقت را یا جاسوس یا به نحوی مرتبط با آمریکا می داند از جمله مواضع ابوالحسن بنیصدر ـ اولین رئیسجمهور اسلامیایران ـ که در نهایت، پس از همدستی با منافقین از کشور متواری شد در اسناد با عنوان SD LURE از وی اسم برده شده است.
۲- عباس امیر انتظام وی که از یاران نزدیک بازرگان و سخنگوی دولت موقت بود، شاخصترین فردی است که به دنبال افشای اسناد لانهی جاسوسی متهم، محاکمه و به حبس ابد محکوم شد. وی پس از دوم خرداد سال ۱۳۷۶، به دلایل انسان دوستانه از زندان آزاد شد،
۳-. مهدی بازرگان، (نخستوزیر دولت موقت) روش محافظهکارانه، سازشکار و غیرانقلابی مهندس بازرگان در جای جای اسنادلانهی جاسوسی مورد اشاره قرار گرفته و در برخی موارد از آن پشتیبانی شده است.
۴- سیدجوادی، علیاصغر (نویسنده و روزنامهنگار ملیگرا و لیبرال) در اسناد سفارت آمریکا، حاجسیدجوادی نیز فردی روشنفکر، میانهرو و لیبرالمعرفی شده است که تماس با او ـ از سوی سفارت ـ میتواند مفید باشد.
۵-.» کریم سنجابی (از رهبران جبههی ملی و وزیر خارجهی دولت موقتتا فروردین ۱۳۵۸) کریم سنجابی نیز فردی است که به عنوان یک فرد میانهرو و لیبرال از سالهای قبل ازانقلاب، مورد توجه مأموران سفارت آمریکا بوده است.
۶- هاشم صباغیان (وزیر کشور دولت موقت) هاشم صباغیان ـ وزیر کشور دولت موقت ـ نیز یکی دیگر از افراد میانهرو مشاور ومورد توجه سفارت آمریکا بوده است.
۷- احمد صدر حاجسیدجوادی (وزیر دادگستری دولت موقت) حاجسیدجوادی که از اعضای نهضت آزادی بود و فردی میانهرو به شمار میرود،یکی از کسانی است که مورد توجه سفارت آمریکا بوده است.
۸-. قطبزاده، صادق (اولین رئیس صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایرانو وزیر خارجهی دولت موقت) ) صادق قطبزاده که در ابتدای انقلاب با آن همراهی میکرد و پستهای گوناگونی رانیز به خود اختصاص داد، پس از آنکه توانست با جاهطلبیهای فراوان به آنچه کهمیخواست دست یابد، به تلاشی برای براندازی نظام جمهوری اسلامی اقدام کرد کهحاصل آن اعدام وی بود.
۹-. متین دفتری، هدایتالله وی که رهبر جبههی دموکراتیک ملی از گروههای لیبرال و راستگرای طرفدار غرببود، در اسناد لانهی جاسوسی بارها به او اشاره شده و ادعا شده که حزب وی میتواندحزب سیاسی نیرومندی در دولت ایران باشد.
۱۰-.» مقدم مراغهای، رحمتالله (اسم رمز: اس. دی پروب / ۱ پ ۱،استاندار آذربایجان شرقی در دولت موقت و رئیس حزب منحلهی خلقمسلمان) شاید مقدم مراغهای را بتوان اولین فردی دانست که به دنبال افشای اسناد لانهیجاسوسی که در مورد وی بود، مجبور به کنارهگیری و فرار شد.
۱۱-. میناچی، ناصر (وزیر ارشاد ملی در دولت موقت و از نزدیکانسیدکاظم شریعتمداری) ناصر میناچی ـ از وزیران دولت موقت ـ نیز برخی از اسناد سفارت سابق آمریکا را بهخود اختصاص داد و حجم فراوان تماسهای او و آمریکاییان نشان میدهد که وی نیزیک منبع اطلاعاتی مناسب برای آمریکاییها محسوب میشده است.
۱۲-. نزیه، حسن (اسم رمز: اس. دی. پوتی، مدیر عامل شرکت نفت دردولت موقت) ضدیت نزیه با انقلاب اسلامی و مواضع ضدانقلابی او به اندازهای بود که وی، قبل ازافشای اسناد لانهی جاسوسی، از کشور فرار کرد؛ زیرا دادستانی انقلاب اسلامی وی رابه خاطر عملکردش به دادگاه احضار کرده بود.
۱۳- یزدی، ابراهیم (وزیر خارجهی دولت موقت) هرچند که مأموران سفارت آمریکا بر این عقیده بودند که ابراهیم یزدی، فردیمذهبیتر بود و به خط میانه وابستگی کمتری داشت، اما در جاهای مختلف اسناد، برجاهطلبیهای شخصی و قدرتطلبی او و نیز امکان جایگزینی او به جای امام تأکید شدهو به تماس و مذاکره و کسب اطلاعات از وی تمایل نشان داده شده است.
اما در فضای بین الملل نیز خبرهای جالبی وجود داشت دراجتماعی بی سابقه شورای امنیت سازمان ملل با پانزده رای بر آزادی فوری گروگانها تاکید می کند در این میان حتی شوروی نیز رای مثبت می دهد.
حدود ۵۸ روز پس از جریان تسخیر شورای امنیت با ۱۱ رای موافق وبی هیچ مخالفتی وبا ممتنع بودن رای شوروی و چک اسلواکی تصویب می کند که ایران بای تا ۱۸ دی ۱۳۵۸ گروگانها را آزاد کند و اگر در این مدت گروگانها آزاد نشود قطعنامه ی شدیدتری صادر خواهد شد .
همزمان والدهایم دبیر کل سازمان ملل، تصمیم می گیرد شخصاً به ایران برود . اما روزنامه های ایرانی با عکسی قدیمی از او استقبال می کنند. در آن عکس والدهایم بر دست اشرف پهلوی، خواهر شاه، بوسه می زند. روزنامه جمهوری اسلامی در زیر این عکس این گونه به والدهایم طعنه می زند:«آقای والدهایم، این شما هستید که بر دست بدکاره ای بوسه می زنید. والدهایم به ایران می آید، اما هیچ یک از مقامات رسمی حاضر به دیدار او نمی شوند و او پس از سه روز بازمی گردد و هنگام بازگشت به شورای امنیت پیام می دهد که اعمال زور علیه ایران تنها به تشدید مقاومت آنها می انجامد.
۱۴۰روز بعد کارتر در ۲۶ مارس ۱۹۸۰ (چهارم فروردین ۱۳۵۹) نامه ای محرمانه خطاب به امام می نویسد و اعلام می کند: «ما آماده پذیرش حقایق جدید که مولود انقلاب ایران است، می باشیم. این امر همچنان هدف و آرزوی ماست، زیرا من تصور می کنم که ما هدف واحدی را که صلح جهانی و برقراری عدالت برای همه ملل است، تعقیب می کنیم. »
اما امام خمینی با شجاعتی خارق العاده دستور می دهد تا نامه کارتر منتشر شود. در آمریکا انتشار این نامه یک افتضاح سیاسی برای کارتر بود.
اما افتضاح دیگری برای آمریکا شکست در عملیاتی بود که برای آزاد سازی گروگانها صورت گرفت ، و در صحرای طبس سیلی محکمی از امدادهای الهی خورد.
پس از مدت ها کشمکش بالاخره امام خمینی شروط چهارگانه ای را برای آزادی گروگانها اعلام می کند؛ بازگرداندن دارایی های شاه، تعهد به عدم مداخله در امور ایران، آزاد کردن داراییهای ایران در آمریکا و لغو ادعاهای آمریکا علیه ایران
موقعیت کارتر به عنوان سخنران تبلیغاتی انتخابات ریاست جمهوری همچون شمشیری دو لبه بود. برگشت با سلامت گروگانها انتخاب کارتر را حتمی می کرد اما اشتباه یا واکنشی عصبی امیدهای رونالد ریگان را پررنگ می کرد.
اشپیگل نوشت: «زمانی ایالات متحده می توانست تصمیم بگیرد که چه کسی در ایران بر مسند قدرت بنشیند، اما امروز، در ،۱۹۸۰ آیت اللهی در تهران می تواند سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده را تعیین کند.»
رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت اللّه خامنه ای درباره نتایج عظیم تسخیر لانه جاسوسی می فرماید:
… مسئله، مسئله سفارت و اعضای آن و این قبیل مسائل نبود؛ مسئله این بود که امپراتوری عظیم زر و زور و تزویر با این عرض و طول در دنیای معاصر که تمام ملت ها و رهبرانشان را در مواجهه با قدرت استکباری خود، تحقیر می کند و دولت های برخاسته ازملت ها را به چیزی نمی انگارد و هر وقت اراده کند، آنها را برمی دارد و یا به آنها تهاجم می کند، یک جا تحقیر بشود و به دنیا نشان داده شود که زورِ زورگویان یک چیز مطلق نیست و اراده مستکبران امر غالب بر فطرت جهان نیست. آنها خواستند این باور غلط در ذهن مردم واقع بشود، در حالی که این باور واقعیت ندارد. آمریکایی ها در آن حادثه تحقیر شدند که هنوز هم غبار ملامتش از چهره سردمداران مستکبر آمریکا زدوده نشده است و در آینده هم زدوده نخواهد شد.
Wednesday, 11 February , 2026