یکی از مباحثی که این روزها توسط برخی سران دولت بدان اشاره میشود نقش به اصطلاح شاه کلیدی رفع تحریم ها در شکوفایی اقتصاد ایران است؛ غافل از اینکه پتانسیل های داخلی کشور را نباید فراموش کرد. محمد دلیلی یکی از فعالین فرهنگی اجتماعی شهرستان مرند در این خصوص یادداشتی ارائه کرده است.

کمتر از یک سال پس از پیروزی انقلاب مردمی ایران به رهبری امام خمینی در سال ۵۷، انقلاب دیگری درحال شکل گیری بود که بعدها از آن به انقلاب دوم یاد شد.
اشغال لانه جاسوسی امریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام
سابقه تاریخی منفی از امریکا در اذهان مردم ایران با قانون امریکائی کاپیتولاسیون،استفاده ابزاری از سفارت به عنوان مرکز جاسوسی، سعی در عقیم کردن انقلاب مردمی بواسطه ایجاد انشقاق بین نیروها،تلاش برای نفوذ در دستگاههای سیاسی کشور و به تبع آن به انحراف کشاندن انقلاب و … همگی دست به دست هم دادند تا امریکا بزرگترین تحقیر و سیلی تاریخی خود را از انقلاب نوپای ملت ایران تجربه کند.
و به جرات میتوان از این روز به عنوان مبدأ تاریخی بیداری های اسلامی کنونی کشورهای منطقه یاد نمود.
ان روز وجهه و ژست ابرقدرتی آمریکا توسط تعداد معدودی جوان انقلابی خدشه دار گردید. (۳۶ سال بعد از این جریان در یازدهم خرداد ۹۴ باراک اوباما در نشست موسوم به
برنامه ویژه کاخ سفید برای توسعه و پیشبرد آسیای جنوب شرقی به صراحت مدعی شد مذاکره با ایران وجهه امریکا را در جهان ارتقاء داد).
بعد از انقلاب دوم بود که سیر تحولی تحریمها علیه ایران اسلامی کلید خورد.
ان زمان کسی به مخیله اش هم نمیگنجید که تحریمهائی که در ابتدا شامل ورود محصولات ایرانی به امریکا میشود، بعدها (در سایه، اطلاعات مزدوران مواجب بگیر و بدون مواجب، متمایلان به سازش با غرب، گاها ضعف دستگاه دیپلماسی، سهل انگاریها و چشم امید به سایر کشورهای بظاهر دوست دارای حق وتو، خطاهای تاکتیکی و …) صنایع عظیم نفتی کشور، صنایع پتروشیمی، بانکها، اشخاص حقیقی و حقوقی، صنایع کشتیرانی، بیمه، ارگانهای دولتی و نظامی، سرمایه گذاریهای شرکتهای خارجی در میادین نفتی ایران، شرکتهای هواپیمائی، حتی کمکهای مالی به ایران، ارائه وام و اعتبارات و انتقال پول به ایران، صنعت ای تی کشور و…را نیز نشانه خواهد گرفت و حتی کار به جائی خواهد رسید که امریکا اتحادیه اروپا را نیز ملزم به اجرای این تحریمها خواهد کرد.
تا سال ۱۳۸۵ عمده تحریمهای اتخاذ شده علیه ایران به اتهام های واهی نقض حقوق بشر و حمایت از تروریسم بین المللی بود، و از ان سال به بعد با ارجاع پرونده هسته ای ایران از آژانس به شورای امنیت سازمان ملل شکل دیگری از تحریمها اعمال گردید.
با افزایش همه جانبه تحریمها، چنان عرصه را بر ایران تنگ کرده بودند که باراک اوباما در سال ۲۰۱۰ میلادی گفته بود؛ با اجرای آخرین دور تحریمها در ایران سقوط ایران طی شش ماه آینده حتمی است.
به روشنی میتوان نتیجه گرفت کسانی که فعالیتهای هسته ای صلح امیز ایران را عامل تحریمها میدانند ادعایی بیش ندارند.
اما موضع عالمانه رهبر کبیر انقلاب در مقابل تحریمهای ظالمانه امریکا، امید دوباره آنها در به زانو درآوردن انقلاب را به یاس تبدیل کرد.
موضع رهبر کبیر انقلاب در ابتدای شروع تحریمها معادلات ترسیمی انها را برهم زد. انجا که فرمودند: “ما از این به بعد دیگر اجازه نخواهیم داد که اجانب در مملکت ما بیایند و آقایى کنند…. اگر ما را محاصره اقتصادى بکنند ما فعالتر مى‏شویم. به نفع ما هست. محاصره بکنند ما را، از این هم هیچ نترسید. از این دشمن؛ دشمنى که آمده در داخل ما و ما را مىیخواهد از داخل فاسد کند، این ترس دارد که ما به جان هم بیفتیم، من شما را لعن کنم، خداى نخواسته شما من را لعن کنید و ملت با صورتهاى مختلف، حزبهاى مختلف، جمعیتهاى مختلف [در برابر هم قرار بگیرند]»”.
حضرت امام در وصیت نامه سیاسی الهی خود نیز تصریح کرده بودند: “این جنگ و تحریم اقتصادی و اخراج کارشناسان خارجی ، تحفه ای الهی بود که ما از آن غافل بودیم . اکنون اگر دولت و ارتش کالاهای جهانخواران را خود تحریم کنند و به کوشش و سعی در راه ابتکار بیفزایند، امید است که کشور خودکفا شود و از دریوزگی از دشمن نجات یابد”.
به روشنی میتوان دریافت که کلید واژه امام برای تقابل در برابر رفتار های قلدر مابانه غرب «توکل به خدا و استفاده از پتانسیلهای داخلی» بود.

موضع مقام معظم رهبری (ادام الله بقائه)
“امروز استقلال ملت ما یک نمونه ی مثل زدنی در همه ی دنیا شده است. ما بایستی این استقلال را در همه چیز از خودمان نشان بدهیم. استقلال یعنی در مقابل حرکت قدرتمندان عالم، حالت انفعال به خود نگیریم…. تهدید می کنند که شما را تحریم می کنیم و محاصره اقتصادی می کنیم! خب، در این سی سالی که ملت ایران را گاهی شدیدتر و گاهی ضعیف تر محاصره ی اقتصادی کردید، چه کسی ضرر کرد؟ ملت ایران ضرر کرد؟ ابدا! ما از تحریم به نفع پیشرفت خودمان استفاده کردیم….. این نظام، شبیه نظام های دیگر نیست. امروز هیچ نظامی در دنیا نیست که این همه علیه او کار تبلیغاتی بکنند، کار سیاسی بکنند، فشار اقتصادی وارد کنند، تحریم وارد کنند و او بتواند این جور مستحکم بایستد؛ چنین چیزی در دنیا وجود ندارد. اما این نظام ایستاده است، بعد از این هم خواهد ایستاد؛ این را همه بدانند. نه آمریکا، نه صهیونیسم، نه مجموعه ی مستکبران و زورگویان عالم، نه با وسائل سیاسی، نه با وسایل اقتصادی، نه با تحریم، نه با تهمت، نه با تحریک ایادی خود در داخل، نخواهند توانست اندکی این انقلاب را بلرزانند. راز ماندگاری این انقلاب، اتکای به ایمان هاست؛ اتکای به خداست…”
بروشنی میتوان دریافت که مقام معظم رهبری نیز درست بر همان خطوط ترسیمی امام تاکید میکنند و غیر از این نیز نمیتواند چاره کار باشد.
اما نظر مقام معظم رهبری در مورد مذاکرات گویای واقعیتهای روشن دیگری است.
“مسئولین عزیز ما که در این میدان با شجاعت حرکت میکنند، بدانند تنها راه مقابله‌ی با دشمن وقیح، عزم راسخ و عدم انفعال است؛ اینها باید بتوانند پیام ملّت ایران و عظمت ملّت ایران را در مذاکرات نشان بدهند. همه‌ی ما – هرکدام و در هرجا – کسانی هستیم که به برکت انقلاب اسلامی این توفیق را پیدا کردیم مسئولیّتی داشته باشیم.”
“تبلیغ میکنند که اگر ما در مقابل طرف مقابل تسلیم شویم، همه ی مشکلات اقتصادی و….حل خواهد شد. این خطاست.”
“همین دشمنی ها همین مخالفتها از اول انقلاب بود. اگر یک روزی هم جمهوری اسلامی عقب نشینی کرد و مسئله هسته ای همانطور که آنها میخواهند حل شد؛ خیال نکنید مسئله تمام خواهد شد؛ نه. بهانه های دیگری را بتدریج پیش میکشند.”
“کلید حلّ مشکلات اقتصادی در لوزان و ژنو و نیویورک نیست؛ در داخل کشور است.”
“من البتّه هیچ‌وقت نسبت به مذاکره‌ی با آمریکا خوش‌بین نبودم. نه از باب یک توهّم بلکه از باب تجربه.”
“مسئولین ما و هیئت مذاکره‌[ کننده‌ی‌] ما و دولت ما همه‌ی تلاششان را دارند میکنند که حربه‌ی تحریم را از دست دشمن خارج کنند”
“تلاش آنها برای این است که حربه‌ی تحریم را از دست این دشمن غدّار بیرون بیاورند. البتّه اگر توانستند چه بهتر [امّا ] اگر نتوانستند همه بدانند، هم دشمنان ما بدانند، هم دوستان ما در دنیا بدانند، در داخل راهکارهای فراوانی وجود دارد که حربه‌ی دشمن را کند میکند. این‌جور نیست که تصوّر کنیم حربه‌ی تحریم، بلاشک یک حربه‌ی کاری است؛ نخیر، ما اگر همّت کنیم، ما اگر به داشته‌های خودمان درست توجّه کنیم – که خب این روحیه بحمدالله هست – میتوان حربه‌ی تحریم را کند کرد، ولو از دست دشمن نتوان خارج کرد.”

نقش دولت در این عرصه بسیار حیاتی چگونه میتواند باشد
۱-حرکت در همان مسیر ترسیمی توسط حضرت امام و مقام معظم رهبری که اگر غیر این مسیر گام بردارد گرفتار اقدامات مهندسی شده دشمن خواهد شد.
۲-اگر سیاست کلی اقتصاد مقاومتی ارائه شده توسط مقام معظم رهبری که در اخرین روز اسفند ماه ۹۲ به مسئولان ابلاغ گردید، به درستی اجراء و پی گیری میشد شاید اکنون از موضعی خیلی برتر از امروز در مذاکرات ایفای نقش میکردیم. متاسفانه بسیاری اقتصاد مقاومتی را مقارن با ریاضت اقتصادی میدانند و سعی در ترسیم ماکت شیب ابیطالب هستند. در حالی که اقتصاد مقاومتی به معنای تشخیص ماهرانه نقاط فشار دشمن، و در مقابل تلاش برای بی تاثیر کردن این فشارها و تبدیل انها به فرصت،عدم وابستگی به بیگانگان و تکیه بر تولیدات داخلی در کنار حمایت از صنایع داخلی کشور است.
۲-نباید مرعوب ژست ابرقدرتی دشمن در هیچ زمان شد. امام (ره) در گرما گرم جنگ تحمیلی، در حالیکه تمامی ابرقدرتها و جیره خواران آنها، دشمن بعثی را در کنف حمایت خود داشتند، یک جمله تاریخی فرمودند: “امریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند”.

ما که حریّت امروزی خود را مرهون رهبری پیامبر گونه حضرت امام و مقام معظم رهبری و خون سرخ شهیدانمان هستیم آیا رواست حال که در موضع قوی تر از آن زمان هستیم اظهار عجز بکنیم و امنیت ایران را محصول مذاکرات بدانیم؟. ایا این جری کردن دشمن نیست که بگوییم امریکا با یک موشک میتواند توان دفاعی ما را از بین ببرد؟ تکیه بر توان داخلی تا این اندازه؟!!! مقام معظم رهبری فرمودند: “آنها میخواهند با مطرح کردن نام جنگ و تهدید به جنگ، ملت و در درجه اول مسئولان را مرعوب کنند، وادار کنند که در مقابل انها تسلیم شوند و منافع انها را تامین و به ملت خود خیانت کنند”.
۳- نرمش قهرمانانه. بسیاری انقدر سعی در کاستن بار معنائی این سیاست بر امده اند که دست دادن وزرای خارجه طرفین در مذاکرات، گفتگوی تلفنی انها، و صحبتهای رد و بدل شده فی مابین را جزء مصادیق نرمش قهرمانانه میدانند. ولی از نتیجه ای که مقام معظم رهبری از این نرمش را یاد اور شده اند به عمد یا غفلتا عبور میکنند. ایشان فرمودند: “نرمش قهرمانانه برخلاف برخی تفاسیر، معنای واضحی دارد که نمونه ی آن در مسابقه ی کشتی نمایان است. در این مسابقه که هدف آن شکست دادن حریف است اگر کسی قدرت داشته باشد اما انعطاف لازم را در جای خود به کار نگیرد قطعاً شکست می خورد. بنابراین اگر در این رفتارها هدف شکست دشمن نباشد و فقط انعطاف ملاک باشد، برای رسیدن به نتیجه های کم بهای آنی، این دیگر نمیتواند نرمش قهرمانانه تلقی بشود”.
۴- در مذاکرات با دشمن، تنها هدف باید بر محور مصالح ملی باشد نه مصالح حزبی؛ که اولی دارای منافع بلند مدت و بعد وسیعتری است و دومی کوتاه مدت است.
۵- استفاده از تجربیات دیروز. در بسیاری از مراحل مربوط به هسته ای کشورمان بسیار اتفاق افتاده در مقابل تهدیدات و فشار انها هر زمان یک گام به عقب برداشتیم انها دو قدم جلو برداشتند. ولی موقع دریافت قاطعیت از ما انها مجبور به عقب نشینی شدند. همین ایستادگی ها در برخی برهه ها موجب شد که «نوام چامسکی» منتقد سرسخت دولت امریکا در بحبوحه پیش کشیدن گزینه های روی میز از طرف امریکا با صراحت بگوید امریکا دیگر جرات حمله نظامی به ایران را ندارد. یا زمانی که اسرائیل به ایران شاخ و شانه نشان میداد، پاسخ تند و کوبنده فرماندهی کل قوا خواب خوش را از سران رژیم منحوس گرفت و با حقارت تمام از موضع خود عقب نشینی کردند.
۶-مواضع و نظرات مقام معظم رهبری در باب مذاکرات تنها این نیست که کسی بگوید ایشان به صرف رهبر بودن حق نظر دارند بلکه باید بدانند نظرات رهبری سخن صرف نیست بلکه چیزی فراتر از ان و لازم الاجراست و در این راه باید از نظرات مخالف و موافق جهت پر کردن حفره ها و سد راه خدعه دشمن استفاده نمود.
۷- رصد حرکات موذیانه دشمن با چشمانی باز. انها به اقتدار نظام جمهوری اسلامی بیش از برخی خواص واقفند. بخاطر همین سعی میکنند نیات خود را طوری که زیاد جلب توجه نکند، در مذاکرات به مرحله اجرا گذاشته، تا حدی که دیگر از ان اقتدار خبری نباشد و انوقت تیر خلاص را بر پیکره انقلاب بزنند. طبق فرمایش رهبری معظم: “انها اگر یک درصد هم احتمال قوی برای توفیق خویش داشتند نسبت به ایران تعلل نمیکردند”.
۸- تکیه بر پتانسیلهای داخلی در همه زمینه ها بجای چشم امید داشتن به غرب به عنوان منجی .
و……
پس نتیجه اینکه شرایط امروز و فردای ما در برابر تهدیدات دشمن بستگی به خودمان دارد. اگر از موضع قدرت (با تکیه بر توان داخلی و استفاده از فرصتها ) با انها برخورد شود مجبور به عقب نشینی و قبول حداقلها خواهند شد و الا ما مجبور به قبول حد اعلای فشارها و تمکین در برابر زورگویی های انها خواهیم شد.
بقول رهبری عزیز: اگر راه امام را گم یا فراموش کنیم یا خدای ناکرده عمداً کنار بگذاریم ملت ایران سیلی خواهد خورد.
یا بقول مولا علی (ع): فرمان خدا را تنها کسی میتواند بر پا دارد که سازشکار نباشد و به روش اهل باطل عمل نکند و پیرو فرمان طمع نگردد.