به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رصدمراغا ؛ کتابخانۀ عمومی مراغه، معروف به کتابخانۀ ملک، به عنوان اوّلین کتابخانۀ عمومی شهر مراغه، در سال ۱۳۳۴ هجری شمسی با ۱۲۰۰ جلد کتاب شروع به کار کرد. بانی آن حاج مسیب موسوی فرزند حاج میرحسین، از شخصیت های نامدار مراغه بود. شهرت حاج مسیب بیشتر در عالم تجارت می باشد؛ چرا که از تجّار بنام مراغه بود. در مراغه به دنیا آمد و تحصیلات مقدّماتی را در زادگاه خود به موفّقیت پشت سر گذاشت. با درایت و کاردانی که داشت تئانست سرمایه ای فراهم آورد و در کار تجارت به نام و آوازه ای برسد. لقبش ملک النجّار بود و در بین عامّه به حاج ملک معروف بود. از آثاری که از آن مرحوم به جا مانده می توان از مسجد موسوی (مسجد کربلا) واقع در میدان خواجه نصیر مراغه، تجارتخانۀ بزرگ موسوی، پل سنگی حاج ملک در راه گذر ارتباطی بر روی صوفی چای، و کتابخانۀ حاج ملک نام برد.

کتابخانۀ ملک به عنوان اوّلین کتابخانۀ عمومی شهر که در داخل تجارتخانه قرار داشت، به نام حاج ملک، کتابخانۀ ملک نام گذاشته شده بود؛ این کتابخانه حاصل رنج چندین سالۀ ملک التجّار بود که در سفرهای مختلف کتابهایی را خریداری می کرد و در کتابخانۀ خود جمع می نمود. هرچند که تأسیس کتابخانه بعد از مرگ حاج ملک، توسط اولادش (میر ابراهیم، میر اسحاق، میرصالح، میر احمد، سید رضا، ملوک الحاجیه و عزّت الحاجیه) صورت گرفت.

حاج مسیّب موسوی، معروف به حاج ملک به سال ۱۳۲۰ هـ. ش. در اثر سکتۀ قلبی دار فانی را وداع گفته و جنازۀ آن مرحوم در کربلا مدفون است.

امروز بخش خطّی کتابخانۀ عمومی مراغه حاوی حدود ۲۰۰ جلد کتاب خطّی و حدود ۶۵۰ جلد کتب چاپ سنگی و سربی می باشد که غالباً متعلّق به کتابخانۀ ملک التجّار سابق بود. کتب خیی آن قبلاً توسط آقای محمود طیّار مراغی فهرست و در سال ۱۳۷۹ در قم، نشر آل علی(ع) در ۳۱۲ صفحه به چاپ رسیده است. در بین کتب خطی نسخ نفیسی به چشم می خورد؛ از آن جمله:

کتبی که به خطّ مؤلفین است: التبیان فی شرح القاموس، ترجمۀ جنّه الواقعه کفعمی، الاربعون حدیثاً کرمانی، اصول الفقه تبریزی، نزهه اللباب و تحفه الاحباب، شرح القصائد الاحسائی، عین الحیاه علامه مجلسی، قرّه العین، منهاج البصیره و الیقین حکیم مراغی، مشکاه الحکمه و مصباح البیان.

و کتب نفیس: ترجمۀ السبعین فی مناقب امیرالمؤمنین(ع)، قسطاس المستقیم، شرح الفصول بقراط، توضیح الارشاد، شرح حدیث الغمامه.

و کتب کهن و عتیق: شرح الجمل فی النحو، مجمع البیان طبرسی، معالم التنزیل بغوی، شرح منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری، سرّالعالمین غزالی، زهرالکلام فی قصه یوسف(ع)، تهذیب الاحکام شیخ طوسی.

در میان کتب چاپ سنگی و سربی نیز بسیاری از کتب نادر و کمیاب، چاپ ایران و کشورهای مختلف به چشم می خورد.

تصویر مرحوم حاج مسیب موسوی (ملک التجّار) –  بانی کتابخانۀ مراغه

این کتاب در ۱۸۵ صفحه مشتمل بر دهها سند در خصوص کتابخانه عمومی مراغه و بانیان و سازندگان آن بر اساس اسناد موجود در آرشیو آن به کوشش دکتر یوسف بیگ باباپور و دکتر مسعود غلامیه با همکاری اکبر میرزایی از سوی انتشارات منشور سمیر در تهران به سال ۱۳۹۵ با قیمت ۲۰۰۰۰ تومان منتشر شده است.

این کتاب در ۳ جلد، با تحقیق و تدوین دکتر یوسف بیگ باباپور در ۳ جلد با قیمت ۲۵۰۰۰۰۰ ریال منتشر شده است و شماره ۱۶ از منشورات بنیاد شکوهی محصوب می شود.